MAREK KUCHCIŃSKI

POSEŁ NA SEJM RP - OKRĘG 22

MENU

W Przemyślu upamiętniono Polaków niosących pomoc Żydom

Według rozporządzenia wydanego przez Niemców 15 października 1941 r. za ukrywanie Żydów groziła śmierć. Mimo najwyższej kary, jaką można było ponieść, ofiarując pomoc człowiekowi, Polska jest w czołówce Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, a z Przemyśla i jego okolic pochodzi 70 takich osób.

W 1939 r. w samym tylko Przemyślu mieszkało ok. 20 tys. Żydów, stanowiąc 34,1 proc. ogółu mieszkańców. W kwietniu 1947 r. było ich 593. Dzięki pomocy Polaków życie ocaliło ponad tysiąc.

W 80. rocznicę rozporządzenia uczczono dwóch bohaterów tamtych czasów: Michała Kruka, poświęcając mu pamiątkową tablicę, oraz Marię Grzegorzewską, której podobizna widnieje na muralu ściany budynku Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego nr 1, noszącego jej imię.

Michał Kruk ( ok. 1880 r. – 6 września 1943 r. ) w czasie okupacji niemieckiej Michał Kruk był emerytowanym kolejarzem i mieszkał w domu przy ulicy Kopernika 36 w Przemyślu. Ulica ta graniczyła z gettem, które w wyniku chorób, licznych egzekucji i wywózek ludności żydowskiej do obozów zagłady systematycznie się zmniejszało. Michał Kruk pośredniczył w kontaktach Żydów z getta z Polakami. Zorganizował ucieczkę dużej grupy Żydów do rodziny Banasiewiczów, mieszkającej w Orzechowcach, kilka kilometrów od Przemyśla. Udzielał też pomocy Aleksandrowi Hirschbergowi, członkowi Żydowskiego Związku Robotniczego „Bund”. 4 września 1943 r. do mieszkania Kruka przybyli Niemcy pod komendą SS-Hauptsturmführera Josefa Schwambergera. Przeprowadzili rewizję w mieszkaniu Kruka i w mieszkaniu jego bratanka Teodora Caisa w poszukiwaniu pożydowskich rzeczy. Następnie aresztowali Michała Kruka. Dwa dni później Kruk i Hirschberg zostali rozstrzelani na ulicy Kopernika. Ich zwłoki publicznie powieszono, aby zastraszyć mieszkańców Przemyśla. Miejsce pochówku Michała Kruka pozostaje nieznane – Źródło: Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej.

Maria Grzegorzewska (1888-1967) wybitna polska psycholog i pedagog, profesor tych dwóch dziedzin, podczas wojny członkini konspiracji, w ramach której kolportowała broń, a także prowadziła studia nauczycielskie. Prof. Grzegorzewska udzielała pomocy prześladowanym Żydom. Była wybitnym uczonym i działaczem, utalentowanym nauczycielem, a zarazem wyjątkowym człowiekiem, niezłomnym w swych przekonaniach, pełnym życzliwości dla ludzi, niosącym pomoc tym, którzy jej najbardziej potrzebowali, co wykazała w roku 1939, w czasie okupacji, kiedy wielu Żydom uratowała życie i w czasie powstania warszawskiego, kiedy podjęła służbę sanitariuszki.

Fot. Katarzyna Gajda-Bator/IPN Rzeszów

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Wydarzenia

Komisje Sejmowe

Prawo i sprawiedliwość

Wyszukiwanie

Archiwum

Archiwum
Skip to content