Na przemyskich cmentarzach spoczywaj\u0105 \u017co\u0142nierze dw\u00f3ch wojen, \u017co\u0142nierze armii austro-w\u0119gierskiej, legioni\u015bci polegli w walkach o Przemy\u015bl, kresowiacy pomordowani przez OUN-UPA, ofiary NKWD, \u017co\u0142nierze AK, Orl\u0119ta Przemyskie, \u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci i wielu innych.<\/p>\n
Nie mo\u017cna zrozumie\u0107 miasta bez zanurzenia si\u0119 w jego historii. Podkarpackie nekropolie, jak ta w Jaros\u0142awiu, nale\u017c\u0105 do najstarszych w Europie. Snuj\u0105 opowie\u015b\u0107 o dawnych dziejach, cmentarne dr\u00f3\u017cki wiod\u0105 nas pomi\u0119dzy klimatycznymi pomnikami wykutymi w warsztatach mistrz\u00f3w, prowadz\u0105 w \u015bwiat, a mo\u017ce za\u015bwiat \u017co\u0142nierzy, powsta\u0144c\u00f3w, my\u015blicieli, artyst\u00f3w i zwyk\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w regionu, z kt\u00f3rych ka\u017cdy mia\u0142 przecie\u017c sw\u00f3j ciekawy los. Rzecz\u0105 niewykonaln\u0105 by\u0142oby przypomnienie Pa\u0144stwu ich wszystkich. Chcieliby\u015bmy wi\u0119c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na kilka mogi\u0142:<\/p>\n
fot. Piotr Michalski<\/em><\/p>\n Tu spoczywa\u00a0Aleksander Dworski<\/strong>, polski dzia\u0142acz spo\u0142eczny, adwokat, pose\u0142 do Rady Pa\u0144stwa oraz Sejmu Krajowego Galicji, wieloletni burmistrz Przemy\u015bla.\u00a0Powo\u0142a\u0142 do \u017cycia Komunaln\u0105 Kas\u0119 Oszcz\u0119dno\u015bci, z jego inicjatywy za\u0142o\u017cono Zwi\u0105zek Miast Galicyjskich. W czasie jego urz\u0119dowania rozbudowano w Przemy\u015blu szko\u0142y, zaprowadzono wodoci\u0105gi, rozpocz\u0119to elektryfikacj\u0119 miasta, wybudowano schronisko dla bezdomnych im. Brata Alberta oraz \u201eDom przytu\u0142ku i pracy dla starszych\u201d. By\u0142 przewodnicz\u0105cym komitetu szpitalnego, z inicjatywy kt\u00f3rego wybudowano szpital powszechny.\u00a0Odznaczony komandori\u0105 orderu \u015bw. Grzegorza przez papie\u017ca Leona XIII oraz orderem Franciszka J\u00f3zefa. Kazimierz Gurbiel bra\u0142 udzia\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej. W czasie walk pod Krakowcem zosta\u0142 ranny, a nast\u0119pnie trafi\u0142 do niewoli niemieckiej, z kt\u00f3rej ratowa\u0142 si\u0119 ucieczk\u0105. W czasie pr\u00f3by przedostania si\u0119 na W\u0119gry zosta\u0142 aresztowany przez NKWD i zes\u0142any do \u0142agru. W marcu 1942 roku wst\u0105pi\u0142 w szeregi armii polskiej gen. Andersa. Na froncie w\u0142oskim walczy\u0142 jako \u017co\u0142nierz 12 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Podolskich, wchodz\u0105cego w sk\u0142ad 2 Korpusu Polskiego. Ws\u0142awi\u0142 si\u0119 jako dow\u00f3dca pierwszego patrolu, kt\u00f3ry 18 maja 1944 roku wkroczy\u0142 do opactwa Monte Cassino i za jego to spraw\u0105 na gruzach zdobytego klasztoru zawis\u0142a polska flaga (uszyta przez innego przemy\u015blanina plutonowego\u00a0Jana Donocika).<\/p>\n Gr\u00f3b ks. abp. Ignacego Tokarczuka<\/strong>\u00a0w kryptach Archikatedry Przemyskiej \u2013 pierwszego metropolity przemyskiego, przeciwnika komunistycznej w\u0142adzy, budowniczego kilkuset ko\u015bcio\u0142\u00f3w w okresie PRL, kawalera Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego.<\/p>\n Pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej<\/strong>\u00a0\u2013 zakonspirowanych si\u0142 zbrojnych Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego w latach II wojny \u015bwiatowej, dzia\u0142aj\u0105cych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej okupowanym przez Niemcy i ZSRR.<\/p>\n Obelisk po\u015bwi\u0119cony poleg\u0142ym Legionistom Polskim,<\/strong>\u00a0kt\u00f3ry zosta\u0142 przeniesiony na Cmentarz Wojskowy z Cmentarza G\u0142\u00f3wnego. Napis na nim brzmi: Poleg\u0142ym Legionistom Polskim 1914-1918 w 70. rocznic\u0119 odzyskania Niepodleg\u0142o\u015bci Polski staraniem Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Miasta i Regionu ten pami\u0105tkowy obelisk uratowano od zniszczenia, odnowiono i postawiono w nowym miejscu.<\/p>\n Gr\u00f3b Nieznanego \u017bo\u0142nierza<\/strong>\u00a0\u2013 znajduj\u0105 si\u0119 w nim bezimienne szcz\u0105tki poleg\u0142ego w 1918 r. na przedpolach Przemy\u015bla w czasie walk pod Ni\u017cankowicami. Inskrypcja na p\u0142ycie grobu brzmi: Nieznanemu \u017bo\u0142nierzowi Rodacy 31 V MCMXXV.<\/p>\n Gr\u00f3b W\u0142adys\u0142awa Bukowskiego \u2013 Przewodnicz\u0105cego Rady Miejskiej w Przemy\u015blu, Radnego Rady Miejskiej w Przemy\u015blu V, VI, VII kadencji, Dyrektora Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej.<\/p>\n Kwatery z prochami z mogi\u0142 uczestnik\u00f3w Powstania Listopadowego i Powstania Styczniowego<\/strong>.<\/p>\n Grobowiec Orl\u0105t Przemyskich na Cmentarzu G\u0142\u00f3wnym<\/strong>\u00a0przy ul. S\u0142owackiego \u2013 gimnazjalnej m\u0142odzie\u017cy heroicznie broni\u0105cej swojego miasta przed ukrai\u0144skim szturmem. Pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy Polak\u00f3w z Kres\u00f3w Wschodnich pomordowanych przez OUN-UPA \u2013 inskrypcja na pomniku brzmi: \u2026Je\u015bli zapomn\u0119 o nich, Ty, Bo\u017ce\u2026 zapomnij o mnie\u2026 W ho\u0142dzie Polakom pomordowanym w latach 1943-1945 na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej, tak\u017ce tym, kt\u00f3rzy opu\u015bcili rodzinne strony, uchodz\u0105c przed terrorem i zag\u0142ad\u0105 z r\u0105k OUN-UPA w 60. rocznic\u0119 tej wielkiej tragedii \u2013 Rodacy, Przemy\u015bl, lipiec 2003 r.<\/p>\n Gr\u00f3b Zygmunta Majgera\u00a0<\/strong>\u2013 cz\u0142onka Komitetu Za\u0142o\u017cycielskiego, przew. KZ, od 7 X 1980 cz\u0142onka prezydium Komitetu Za\u0142o\u017cycielskiego NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d Regionu Po\u0142udniowo-Wschodniego, wsp\u00f3\u0142organizatora i cz\u0142onka Tymczasowej Komisji Regionalnej\/RKW Regionu Po\u0142udniowo-Wschodniego, odpowiedzialnego za kontakty z tajnymi komisjami zak\u0142adowymi, kolportera i drukarza podziemnego pisma \u201eBusola\u201d; wsp\u00f3\u0142organizatora pomocy represjonowanym i ich rodzinom. Wsp\u00f3\u0142organizatora spotka\u0144 i prelekcji w ko\u015bcio\u0142ach w Przemy\u015blu i Krasiczynie (m.in. Andrzej Stelmachowski, W\u0142adys\u0142aw Si\u0142a-Nowicki, Maria Jab\u0142o\u0144ska-Deptu\u0142a); wsp\u00f3\u0142organizatora oraz uczestnika wiec\u00f3w i demonstracji z okazji 3 V i 11 XI, akcji ulotkowych, mszy za Ojczyzn\u0119, mszy 13. dnia ka\u017cdego mies. i w rocznice \u015bmierci ks. Jerzego Popie\u0142uszki. Wsp\u00f3\u0142organizatora wyjazdu do Warszawy na gr\u00f3b ks. J. Popie\u0142uszki, Pielgrzymek Ludzi Pracy na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119; wsp\u00f3\u0142pracownik Solidarno\u015bci RI w regionie przemyskim. Zygmunt Majgier by\u0142 wielokrotnie zatrzymywany i przes\u0142uchiwany, karany grzywnami przez kolegia ds. wykrocze\u0144, poddawany rewizjom; zatrzymano mu prawo jazdy (uniemo\u017cliwiaj\u0105c prac\u0119 zarobkow\u0105), przebijano opony w samochodzie. W 1989 cz\u0142onek KO woj. przemyskiego. W 1990 inicjator, cz\u0142onek za\u0142o\u017cyciel Stowarzyszenia Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Mo\u015bcisk i Kres\u00f3w Wschodnich w Przemy\u015blu. Od 1995 w ROP, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel oddzia\u0142u w Przemy\u015blu (Ogniwo Przemy\u015bl), od 2002 przew. ROP tam\u017ce. Od 1995 uczestnik Ruchu \u015awiat\u0142o-\u017bycie. 1998\u20132002 radny Miasta Przemy\u015bla z listy Ruchu Patriotycznego Ojczyzna, 2002\u20132006 z listy Przemy\u015bl Razem. Gr\u00f3b Leonarda Tarnawskiego \u2013 pos\u0142a, adwokata, dzia\u0142acza spo\u0142ecznego, polityka, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy konstytucji marcowej. Podporucznika, weterana Powstania Styczniowego.<\/p>\n Gr\u00f3b Mariana Stro\u0144skiego\u00a0<\/strong>\u2013 wybitnego malarza, za ca\u0142okszta\u0142t pracy odznaczonego Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n Gr\u00f3b ks. Stanis\u0142awa Krzywi\u0144skiego,<\/strong>\u00a0duszpasterza, przyjaciela Solidarno\u015bci, niez\u0142omnie wspieraj\u0105cego opozycj\u0119 demokratyczn\u0105.<\/p>\n Gr\u00f3b Ryszarda Siwca<\/strong>\u00a0\u2013 absolwenta filozofii, \u017co\u0142nierza Armii Krajowej, kt\u00f3ry protestuj\u0105c przeciwko inwazji na Czechos\u0142owacj\u0119, dokona\u0142 8 wrze\u015bnia 1968 samospalenia w czasie og\u00f3lnokrajowych do\u017cynek na Stadionie Dziesi\u0119ciolecia w Warszawie w obecno\u015bci przyw\u00f3dc\u00f3w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, dyplomat\u00f3w i 100 tysi\u0119cy widz\u00f3w.<\/p>\n Gr\u00f3b majora W\u0142adys\u0142awa Koby<\/strong>\u00a0\u2013 \u017co\u0142nierza wykl\u0119tego, kapitana Wojska Polskiego i Armii Krajowej, dzia\u0142acza WiN.Gr\u00f3b Stanis\u0142awa Barana \u2013 polskiego dzia\u0142acza zwi\u0105zkowego, pos\u0142a na Sejm I kadencji.<\/p>\n Gr\u00f3b Andrzeja Tadeusza Mazurkiewicza<\/strong>\u00a0\u2013 prawnika i polityka, pos\u0142a na Sejm I kadencji, senatora IV, VI i VII kadencji.<\/p>\n Gr\u00f3b Stanis\u0142awa Sudo\u0142a<\/strong>\u00a0\u2013 \u017co\u0142nierza AK 1978, przedstawiciela Przemy\u015bla w Radzie Zespo\u0142u Inicjatywy Obywatelskiej; po podzia\u0142ach w ROPCiO wsp\u00f3\u0142pracownika KSS KOR; kolportera niezale\u017cnych pism \u015brodowisk rolniczych w Przemy\u015blu, przywo\u017conych z Warszawy od Wies\u0142awa K\u0119cika; w 1978 dzia\u0142acza Komitetu Samoobrony Ch\u0142opskiej Ziemi Rzeszowskiej; uczestnika spotka\u0144 opozycji ch\u0142opskiej w Woli Zarczyckiej; 4 VIII 1979 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela Przemyskiego Komitetu Samoobrony Ludzi Wierz\u0105cych.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n\n\n Kto\u015b kiedy\u015b powiedzia\u0142, \u017ce je\u017celi chce si\u0119 pozna\u0107 histori\u0119 miasta i jego obywateli, trzeba si\u0119 wybra\u0107 na cmentarz. Jest on jakby otwart\u0105 ksi\u0119g\u0105, z kt\u00f3rej wiele mo\u017cna wyczyta\u0107. Na przemyskich cmentarzach spoczywaj\u0105 \u017co\u0142nierze dw\u00f3ch wojen, \u017co\u0142nierze armii austro-w\u0119gierskiej, legioni\u015bci polegli w walkach o Przemy\u015bl, kresowiacy pomordowani przez OUN-UPA, ofiary NKWD, \u017co\u0142nierze AK, Orl\u0119ta Przemyskie, \u017bo\u0142nierze […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26878,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[49,3],"tags":[],"class_list":["post-7641","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podkarpacie","category-wydarzenia"],"yoast_head":"\n![\"pjk\"](\"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pjk.jpg\")
<\/a>Na cmentarzu g\u0142\u00f3wnym pochowano pierwszego prezydenta Przemy\u015bla![\"14753853_1229535310452827_8810917204655088661_o\"](\"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/14753853_1229535310452827_8810917204655088661_o.jpg\")
<\/a>Na zasa\u0144skim cmentarzu uwag\u0119\u00a0przykuwa pot\u0119\u017cny 28-metrowy krzy\u017c wykonany z fragment\u00f3w prz\u0119se\u0142 zburzonego mostu.![\"23131529_1717857454953941_229588672_o\"](\"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/23131529_1717857454953941_229588672_o.jpg\")
<\/a>Cmentarz \u017co\u0142nierzy austro-w\u0119gierskich (1914-1918) jest kompleksem czterech cmentarzy z I wojny \u015bwiatowej. Ich powstanie wi\u0105\u017ce si\u0119 z rol\u0105, jak\u0105 w czasie Wielkiej Wojny odegra\u0142a Twierdza Przemy\u015bl.\u00a0Znalaz\u0142y tu miejsce wiecznego spoczynku tysi\u0105ce \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych w trakcie krwawego, trzykrotnego obl\u0119\u017cenia Twierdzy Przemy\u015bl w latach 1914 – 1915. (Bia\u0142o-czerwona wst\u0119ga na kwiatach: Marsza\u0142ek Sejmu RP Marek Kuchci\u0144ski).<\/p>\n<\/a>Pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej \u2013 zakonspirowanych si\u0142 zbrojnych Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego w latach II wojny \u015bwiatowej, dzia\u0142aj\u0105cych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej okupowanym przez Niemcy i ZSRR.<\/a>Grobowiec Orl\u0105t Przemyskich<\/a><\/a>Gwiazda Przemy\u015bla<\/strong> to odznaka przyznawana uczestnikom walk o zdobycie miasta Przemy\u015bla toczonych od listopada 1918 do maja 1919. W listopadzie 1919 r. Komitet Wojskowo-Obywatelski opracowa\u0142 Statut Odznaki Honorowej dla obro\u0144c\u00f3w Przemy\u015bla pod nazw\u0105 \u201eGwiazda Przemy\u015bla\u201d. Projekt odznaki wykonali prof. Jankowski i in\u017c. Kazimierz Osi\u0144ski. Stempel zosta\u0142 wykonany przez artyst\u0119 plastyka Wiktora W\u0142osi\u0144skiego, a odznaki wybijano w lwowskiej firmie E. Ungera.<\/p>\n<\/a>Pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy Polak\u00f3w z Kres\u00f3w Wschodnich pomordowanych\u00a0 przez OUN-UPA.<\/strong>\u00a0Inskrypcja na pomniku brzmi:\u00a0\u2026Je\u015bli zapomn\u0119 o nich, Ty, Bo\u017ce\u2026\u00a0 zapomnij o mnie\u2026\u00a0W ho\u0142dzie Polakom pomordowanym w latach 1943-1945 na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej tak\u017ce tym, kt\u00f3rzy opu\u015bcili rodzinne strony, uchodz\u0105c przed terrorem i zag\u0142ad\u0105 z r\u0105k OUN-UPA w 60. rocznic\u0119 tej wielkiej tragedii \u2013 Rodacy,\u00a0Przemy\u015bl, lipiec 2003 r.<\/a>Gr\u00f3b Nieznanego \u017bo\u0142nierza.<\/strong> Znajduj\u0105 si\u0119 w nim bezimienne szcz\u0105tki\u00a0 \u017co\u0142nierza poleg\u0142ego w 1918 r. na przedpolach Przemy\u015bla w czasie walk pod Ni\u017cankowicami. Inskrypcja na p\u0142ycie grobu brzmi:\u00a0Nieznanemu \u017bo\u0142nierzowi Rodacy 31 V\u00a0 MCMXXV.<\/a>Obelisk po\u015bwi\u0119cony poleg\u0142ym Legionistom Polskim<\/strong>, kt\u00f3ry zosta\u0142\u00a0 przeniesiony na Cmentarz Wojskowy z Cmentarza G\u0142\u00f3wnego.<\/a>Napis na\u00a0nim brzmi:\u00a0Poleg\u0142ym Legionistom Polskim 1914-1918\u00a0w 70. rocznic\u0119 odzyskania Niepodleg\u0142o\u015bci Polski staraniem Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Miasta i Regionu ten pami\u0105tkowy obelisk uratowano od zniszczenia, odnowiono i postawiono w nowym miejscu.<\/a>Grobowiec rodziny Wnorowskich.<\/strong> Alicja\u00a0 Wnorowska\u00a0 \u201eEwa\u201d,\u00a0\u00a0Irena\u00a0 Szajowska\u00a0 \u201eHanka\u201d\u00a0 i\u00a0\u00a0Maria\u00a0 Grzegorczyk\u00a0pracowa\u0142y dla przemyskich Brygad Wywiadowczych. Do po\u0142owy 1946 r. przekazywa\u0142y plany dzia\u0142a\u0144 operacyjnych, wykazy i fotografie funkcjonariuszy urz\u0119d\u00f3w, wykazy os\u00f3b \u015bciganych listami go\u0144czymi i poszukiwanych za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w konspiracji, wyci\u0105gi z\u00a0 protoko\u0142\u00f3w\u00a0 przes\u0142ucha\u0144\u00a0 aresztowanych,\u00a0 dane\u00a0 personalne\u00a0 i\u00a0 zadania\u00a0agentury, spisy wi\u0119\u017ani\u00f3w oraz dokumenty sprawozdawcze i schemat funkcjonowania\u00a0 WUBP.\u00a0 Wnorowska zosta\u0142a skazana na kar\u0119 \u015bmierci, zamienion\u0105 ze wzgl\u0119du na zaawansowan\u0105 ci\u0105\u017c\u0119 na do\u017cywocie. Grzegorczyk skazano na do\u017cywocie. Szajowska otrzyma\u0142a wyrok 15 lat wi\u0119zienia.<\/a><\/a><\/p>\n<\/a>P\u0142askorze\u017aba \u015aw. J\u00f3zefa wie\u0144cz\u0105ca grobowiec Lanikiewicz\u00f3w, w kt\u00f3rym pochowany jest J\u00f3zef Lanikiewicz, uczestnik powstania 1863, starosta przemyski w latach 1897-1910 oraz komisarz rz\u0105dowy (w zste\u0119pstwie burmistrza) od 28 stycznia 1914 do 5 listopada 19134 r.<\/a> <\/a>Pracownicy kolejowi zwi\u0105zani z kolej\u0105 w\u0119giersko-galicyjsk\u0105.<\/a> <\/a> <\/a><\/em><\/a> <\/a> Nagrobek genera\u0142a Macieja Maruniaka.\u00a0W wieku 18 lat jako ochotnik wst\u0105pi\u0142 do armii austriackiej, otrzymuj\u0105c przydzia\u0142 do 10 Pu\u0142ku Piechoty w Przemy\u015blu. W roku 1849 uzyska\u0142 pierwszy stopie\u0144 oficerski. Po 27 latach s\u0142u\u017cby w 10 Pu\u0142ku Piechoty, w roku 1872 zosta\u0142 przeniesiony do Obrony Krajowej. W roku 1874 z\u0142o\u017cy\u0142 egzamin na oficera sztabowego, otrzyma\u0142 awans na stopie\u0144 majora i zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 59 Batalionu Obrony Krajowej w Przemy\u015blu. <\/a> <\/a> Gr\u00f3b Kazimierza Schallera, 23-letniego porucznika 37 Pu\u0142ku Piechoty poleg\u0142ego bohatersk\u0105 \u015bmierci\u0105 w obronie Kres\u00f3w Wschodnich pod Lwowem dnia 30 kwietnia 1919 r.\u00a030 IV 1919 roku we wsi Glinna jego oddzia\u0142 zosta\u0142 otoczony, a sam Schaller zgin\u0105\u0142 w walce. Zosta\u0142 odznaczony orderem Virtuti Militari oraz \u201eGwiazd\u0105 Przemy\u015bla\u201d. <\/a> <\/a> <\/a><\/a> <\/a>\u00a0<\/a> <\/a><\/a> <\/a> <\/a> <\/a> <\/a><\/a><\/p>\n<\/a> <\/a> <\/a>Kwatery\u00a0powsta\u0144c\u00f3w styczniowych i listopadowych. Na przemyskim cmentarzu le\u017cy ich kilkudziesi\u0119ciu.<\/a>Gr\u00f3b Zbigniewa Kuchci\u0144skiego, pierwszego prezesa TML w Przemy\u015blu, ojca obecnego marsza\u0142ka Sejmu. Projekt wykona\u0142 architekt Mieczys\u0142aw G\u0119barowicz, cz\u0142owiek wybitny i wielkiego serca. By\u0142y to pierwsze lata wolno\u015bci po komunizmie.<\/p>\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"