{"id":19168,"date":"2020-04-22T17:17:26","date_gmt":"2020-04-22T15:17:26","guid":{"rendered":"https:\/\/marek2.rkartist.pl\/?p=19168"},"modified":"2021-03-12T21:05:06","modified_gmt":"2021-03-12T20:05:06","slug":"jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/","title":{"rendered":"Jak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali"},"content":{"rendered":"

Polak W\u0119gier dwa bratanki. I do bitki z chorobami i do szklanki pe\u0142nej witamin. Przedziwne historie Kazimierza Funka i Alberta Szent-Gy\u00f6rgyi’ego <\/strong>s\u0105 aktualne do dzi\u015b, gdy musimy mierzy\u0107 si\u0119 z epidemi\u0105 nowego koronawirusa…<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kwitn\u0105ca tarnina, Podkarpacie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Rola witamin jest cz\u0119sto umniejszana we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Skoro mamy nowoczesne leki, szczepionki, aparatur\u0119 medyczn\u0105, to czy jakie\u015b witaminy, o kt\u00f3rych nie wolno m\u00f3wi\u0107, \u017ce lecz\u0105, s\u0105 jeszcze wa\u017cne? Zapominamy, \u017ce s\u0105 nie tylko wa\u017cne, ale i niezb\u0119dne! Bez nich nasz organizm nie jest w stanie poprawnie funkcjonowa\u0107. Wyobra\u017amy sobie nasze cia\u0142o jako wielk\u0105 maszyn\u0119, kt\u00f3ra potrzebuje paliwa. Nie wystarczy nala\u0107 jej jednak samej energii (w\u0119glowodan\u00f3w) i dorzuci\u0107 troch\u0119 budulca, \u017ceby nie run\u0119\u0142y \u015bciany (bia\u0142ek). Aby ta maszyna dzia\u0142a\u0142a, potrzebne jest jej jeszcze du\u017co innych \u017ar\u00f3de\u0142 zasilania. Mi\u0119dzy innymi witaminy. To substancje chemiczne, kt\u00f3re s\u0105 przez nasze cia\u0142a wykorzystywane do regulowania wielu r\u00f3\u017cnych proces\u00f3w. Cz\u0119sto ich rola jest bardzo skomplikowana, bo witamina trafiaj\u0105c do organizmu, jest szybko przekszta\u0142cana do innego zwi\u0105zku, ten zwi\u0105zek uruchamia okre\u015blon\u0105 reakcj\u0119, kt\u00f3ra poci\u0105ga za sob\u0105 produkcj\u0119 innej substancji itd. Eksperci m\u00f3wi\u0105 wi\u0119c o szlakach metabolicznych, czyli takich w\u0142a\u015bnie dr\u00f3\u017ckach, kt\u00f3rymi kroczy jaka\u015b (na przyk\u0142ad) witamina, tylko \u017ce ju\u017c w zmienionej formie. By\u0107 mo\u017ce nadal niewiele by\u015bmy o tym wiedzieli, gdyby nie polski badacz – Kazimierz Funk. To dzi\u0119ki Funkowi \u015bwiat w og\u00f3le us\u0142ysza\u0142 s\u0142owo \u201cwitamina\u201d. Stworzy\u0142 je, gdy odkry\u0142 nieznan\u0105 wcze\u015bniej substancj\u0119. Trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce Funk nie by\u0142 zwyk\u0142ym naukowcem. Jego g\u0142\u00f3d wiedzy by\u0142a tak wielki, a umiej\u0119tno\u015bci na tyle imponuj\u0105ce, \u017ce szybko pi\u0105\u0142 si\u0119 po szczeblach naukowej kariery w czo\u0142owych plac\u00f3wkach naukowych. Ju\u017c w wieku 16 lat opu\u015bci\u0142 Warszaw\u0119 i zacz\u0105\u0142 studia biologiczne w Genewie. By\u0142 rok 1900. Chemii uczy\u0142 si\u0119 na Uniwersytecie w Bernie. W wieku 20 lat mia\u0142 ju\u017c doktorat i ruszy\u0142 do Pary\u017ca. Z Instytutu Pasteura przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do laboratorium w Berlinie, a gdy i tam brakuje mu nowej wiedzy, wyje\u017cd\u017ca do Londynu. W Instytucie Medycyny Zapobiegawczej Listera pracuje z innym Polakiem Ludwikiem Rajchmanem<\/strong>. Na pocz\u0105tku XX epidemia beri-beri powa\u017cnie zagra\u017ca\u0142a wielu krajom, g\u0142\u00f3wnie w strefie tropikalnej i marynarzom. Cz\u0119\u015b\u0107 naukowc\u00f3w dowodzi\u0142a, \u017ce jej przyczyn\u0105 by\u0142a dieta zbyt uboga w bia\u0142ko. Problem ten dotyka\u0142 bowiem cz\u0119sto os\u00f3b, kt\u00f3rych posi\u0142ki sk\u0142ada\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z \u0142uskanego ry\u017cu. Funk nie pop\u0142yn\u0105\u0142 na tej fali. Tak\u017ce przyjrza\u0142 si\u0119 ziarenkom, ale nie tym, kt\u00f3re jedli ludzie (prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c chodzi\u0142o te\u017c o ptaki, bo eksperymenty przeprowadzano na ludziach i kurach), ale tym, co pozostawa\u0142o po oczyszczeniu ry\u017cu: otr\u0119bom. Wyizolowa\u0142 w nich dziwn\u0105 substancj\u0119. Zawiera\u0142a ona grup\u0119 aminow\u0105. Uzna\u0142, \u017ce ta grupa jest \u017cyciodajna i wyrzucanie jej z diety prowadzi do zaburze\u0144. Po\u0142\u0105czy\u0142 wi\u0119c s\u0142owa „amine” (azot z grupy aminowej) oraz „vite” \u017cycie. Razem z Rajchmanem opublikowali prac\u0119, w kt\u00f3rej pojawi\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie po raz pierwszy „vitamine”, czyli witamina. Substancja z otr\u0119b\u00f3w zosta\u0142a przez Funka lepiej zbadana i w ko\u0144cu nazwa\u0142 j\u0105 witamin\u0105 B, gdzie „b” pochodzi\u0142o od beri-beri. Jaki wniosek mo\u017cemy wysnu\u0107 z tego w obecnych czasach? Mi\u0119dzy innymi taki, \u017ce nadmierne przetwarzanie \u017cywno\u015bci nie s\u0142u\u017cy nam najlepiej. Oczyszczone ziarna s\u0105 pozbawiane wa\u017cnych substancji. Ry\u017c bez os\u0142onki (otr\u0105b) jest ubogi w witamin\u0119 B1. \u015awiat nauki zrozumia\u0142 dzi\u0119ki Funkowi, \u017ce analizuj\u0105c \u017cywno\u015b\u0107, trzeba patrzy\u0107 na ni\u0105 uwa\u017cniej. Obecnie o B1 mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce pomaga w – prawid\u0142owym funkcjonowaniu serca;<\/p>\n\n\n\n

– prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego; – przyczynia si\u0119 do utrzymania prawid\u0142owego metabolizmu; – pomaga w utrzymaniu prawid\u0142owych funkcji psychologicznych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

A to przecie\u017c przyk\u0142ad tylko jednej z witamin nale\u017c\u0105cej do ca\u0142ej grupy B. Funk poruszy\u0142 lawin\u0119. Zacz\u0119\u0142o pojawia\u0107 si\u0119 coraz wi\u0119cej prac na temat witamin. Okazuje si\u0119, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich nasza maszyna potrafi sobie sama wytworzy\u0107, cz\u0119\u015b\u0107 jednak musi otrzyma\u0107 z zewn\u0105trz. Tak jest na przyk\u0142ad z witamin\u0105 C. Cz\u0142owiek jest jednym z niewielu gatunk\u00f3w na Ziemi, kt\u00f3ry nie potrafi jej sam wyprodukowa\u0107. A jest mu ona potrzebna. Wed\u0142ug zgodnej opinii naukowc\u00f3w, co najmniej do nast\u0119puj\u0105cych funkcji:<\/p>\n\n\n\n

Pomaga w: – ochronie kom\u00f3rek przed stresem oksydacyjnym; – prawid\u0142owej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawid\u0142owego funkcjonowania naczy\u0144 krwiono\u015bnych, ko\u015bci, chrz\u0105stki, dzi\u0105se\u0142, sk\u00f3ry, z\u0119b\u00f3w; – prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego; – prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu odporno\u015bciowego; – utrzymaniu prawid\u0142owych funkcji psychologicznych;<\/p>\n\n\n\n

– regeneracji zredukowanej formy witaminy E; – prawid\u0142owym funkcjonowaniu serca; – prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego; – utrzymaniu prawid\u0142owych funkcji psychologicznych; – zwi\u0119ksza przyswajanie \u017celaza; – przyczynia si\u0119 do utrzymania prawid\u0142owego metabolizmu energetycznego;<\/p>\n\n\n\n

– przyczynia si\u0119 do zmniejszenia uczucia zm\u0119czenia i znu\u017cenia; – przyczynia si\u0119 do utrzymania prawid\u0142owego metabolizmu energetycznego.<\/p>\n\n\n\n

Lista jest imponuj\u0105ca i co ciekawe, to tylko wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej jak\u0105 jest dzia\u0142anie witaminy C, kt\u00f3ra przez chemik\u00f3w nazywana jest kwasem l-askorbinowym. By\u0107 mo\u017ce nic nie wiedzieliby\u015bmy o tym kwasie, gdyby nie inne przygody marynarzy i w\u0119gierski naukowiec: Albert Szent-Gy\u00f6rgyi. Zn\u00f3w na horyzoncie pojawia si\u0119 wojna. nie tylko z chorob\u0105, ale i taka prawdziwa. B1 pewnie d\u0142u\u017cej dziesi\u0105tkowa\u0142aby cywili, gdyby nie problem z okr\u0119tami wojskowymi, kt\u00f3rych za\u0142ogi umiera\u0142y zanim w og\u00f3le dotar\u0142y na pole bitwy. Beri-beri nie by\u0142o jedynym wyzwaniem. Marynarze zmagali si\u0119 tak\u017ce ze szkorbutem. Objawy by\u0142y paskudne: krwawi\u0142y im dzi\u0105s\u0142a, wypada\u0142y w\u0142osy, paznokcie, zwyk\u0142e przezi\u0119bienie potrafi\u0142o zabi\u0107 os\u0142abiony organizm. Ha! Nam jest teraz \u0142atwiej znale\u017a\u0107 odpowied\u017a na pytanie, co mog\u0142o by\u0107 tego przyczyn\u0105. Jak spojrzymy kilka akapit\u00f3w wy\u017cej, to zobaczymy, \u017ce funkcjonowanie uk\u0142adu odporno\u015bciowego sk\u00f3ry, dzi\u0105se\u0142, z\u0119b\u00f3w jest zwi\u0105zane z witamin\u0105 C. Tyle \u017ce na pocz\u0105tku XX wieku nikt takiej listy nie posiada\u0142. W og\u00f3le nie wiedziano, co to jest witamina C. Dopiero dzi\u0119ki w\u0119gierskiemu uczonemu poznano mechanizm jej dzia\u0142ania. W 1928 roku podczas \u017cmudnych bada\u0144 Szent-Gy\u00f6rgyi uzyska\u0142 z wyci\u0105g\u00f3w z nadnerczy, kapusty i pomara\u0144czy zwi\u0105zek, kt\u00f3ry nazwa\u0142 kwasem heksauronowym (potem nazwanym witamin\u0105 C). Jej nazwa tak\u017ce pochodzi od choroby. Kwas heksauronowy zosta\u0142 zast\u0105piony nazw\u0105 kwas l-askorbinowy w\u0142a\u015bnie po to, \u017ceby podkre\u015bli\u0107 zwi\u0105zek z w\u0142a\u015bciwo\u015bciami przeciwszkorbutowymi. W\u0119gier za swoje odkrycie otrzyma\u0142 w 1937 roku Nagrod\u0119 Nobla. W tej historii pojawia si\u0119 te\u017c inna ciekawa posta\u0107: Tadeusz Reichstein<\/strong>. To Szwajcar polskiego pochodzenia, kt\u00f3ry jako pierwszy zsyntetyzowa\u0142 witamin\u0119 C. To dzi\u0119ki niemu dzi\u015b na masow\u0105 skal\u0119 mo\u017cna produkowa\u0107 witamin\u0119 C. Dok\u0142adnie tak\u0105 sam\u0105, jaka jest w ro\u015blinach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W tej historii pojawi\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej jeszcze jedno nazwisko. Rajchman. Jego dokonania maj\u0105 do dzi\u015b wp\u0142yw na walk\u0119 z epidemiami na ca\u0142ym \u015bwiecie. Rajchmanowi zawdzi\u0119czamy cho\u0107by Pa\u0144stwowy Zak\u0142ad Higieny (za\u0142o\u017cy\u0142 go w 1919 r. jako Pa\u0144stwowy Centralny Zak\u0142ad Epidemiologiczny w Warszawie). Polski uczony swoj\u0105 wiedz\u0105 chcia\u0142 dzieli\u0107 si\u0119 z ca\u0142ym \u015bwiatem. W latach 1920\u20131921 by\u0142 wi\u0119c wsp\u00f3\u0142organizatorem Komisji Epidemiologicznej Ligi Narod\u00f3w. Zosta\u0142 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem UNICEF \u2013 Funduszu Narod\u00f3w Zjednoczonych na rzecz Dzieci. Dzi\u0119ki jego uporowi i ogromnej pracy w latach 1948\u20131951 wykonano oko\u0142o 30 milion\u00f3w bada\u0144 lekarskich i dostarczono 17 milion\u00f3w szczepionek przeciwko gru\u017alicy w 22 krajach! Wiele lat sp\u0119dzi\u0142 tak\u017ce w Chinach, wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c tam s\u0142u\u017cby medyczne i epidemiologiczne.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce historia Rajchmana, Funka i Szent-Gy\u00f6rgyi’ego zatoczy\u0142a ko\u0142o. Polacy i W\u0119gier umo\u017cliwili \u015bwiatu zrozumienie wagi znaczenia witamin. Rajchman osobi\u015bcie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 chi\u0144sk\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia. Dzi\u015b w Pa\u0144stwie \u015arodka do walki z koronawirusem u\u017cywa si\u0119 w\u0142a\u015bnie ich osi\u0105gni\u0119\u0107. Dziesi\u0105tki ton witaminy C podawanych jest profilaktycznie, a w szpitalach trwaj\u0105 badania kliniczne nad leczeniem zaka\u017conych pot\u0119\u017cnymi dawkami kwasu l-askorbinowego.<\/p>\n\n\n\n

tekst: Marta Olejnik<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polak W\u0119gier dwa bratanki. I do bitki z chorobami i do szklanki pe\u0142nej witamin. Przedziwne historie Kazimierza Funka i Alberta Szent-Gy\u00f6rgyi’ego s\u0105 aktualne do dzi\u015b, gdy musimy mierzy\u0107 si\u0119 z epidemi\u0105 nowego koronawirusa… Rola witamin jest cz\u0119sto umniejszana we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Skoro mamy nowoczesne leki, szczepionki, aparatur\u0119 medyczn\u0105, to czy jakie\u015b witaminy, o kt\u00f3rych nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":19171,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[78,177,50,3],"tags":[],"class_list":["post-19168","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-europa-karpat","category-europa-karpat-dyskusja","category-wspolpraca-miedzynarodowa","category-wydarzenia"],"yoast_head":"\nJak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali – Marek Kuchci\u0144ski<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali – Marek Kuchci\u0144ski\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Polak W\u0119gier dwa bratanki. I do bitki z chorobami i do szklanki pe\u0142nej witamin. Przedziwne historie Kazimierza Funka i Alberta Szent-Gy\u00f6rgyi’ego s\u0105 aktualne do dzi\u015b, gdy musimy mierzy\u0107 si\u0119 z epidemi\u0105 nowego koronawirusa… Rola witamin jest cz\u0119sto umniejszana we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Skoro mamy nowoczesne leki, szczepionki, aparatur\u0119 medyczn\u0105, to czy jakie\u015b witaminy, o kt\u00f3rych nie […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Marek Kuchci\u0144ski\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-04-22T15:17:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-03-12T20:05:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/received_2748130705295654-scaled-1-scaled.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1365\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marta Olejnik\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marta Olejnik\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Marta Olejnik\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/bd3f15dee67fee76e83c8350d0154101\"},\"headline\":\"Jak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali\",\"datePublished\":\"2020-04-22T15:17:26+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-12T20:05:06+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/\"},\"wordCount\":1414,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/received_2748130705295654-scaled-1-scaled.jpeg\",\"articleSection\":[\"Europa Karpat\",\"Europa Karpat \u2013 dyskusja\",\"Wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzynarodowa\",\"Wydarzenia\"],\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/\",\"name\":\"Jak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali – Marek Kuchci\u0144ski\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/received_2748130705295654-scaled-1-scaled.jpeg\",\"datePublished\":\"2020-04-22T15:17:26+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-12T20:05:06+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/received_2748130705295654-scaled-1-scaled.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/received_2748130705295654-scaled-1-scaled.jpeg\",\"width\":2048,\"height\":1365},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wydarzenia\\\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/\",\"name\":\"Marek Kuchci\u0144ski\",\"description\":\"Marek Kuchci\u0144ski \",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Marek Kuchci\u0144ski\",\"url\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/Marek.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/09\\\/Marek.jpg\",\"width\":1600,\"height\":971,\"caption\":\"Marek Kuchci\u0144ski\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/bd3f15dee67fee76e83c8350d0154101\",\"name\":\"Marta Olejnik\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/24754edd6080383402e292374b406b553027d572e97d60e7aa89a6940e88659a?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/24754edd6080383402e292374b406b553027d572e97d60e7aa89a6940e88659a?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/24754edd6080383402e292374b406b553027d572e97d60e7aa89a6940e88659a?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Marta Olejnik\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/marekkuchcinski.pl\\\/en\\\/author\\\/marta\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali – Marek Kuchci\u0144ski","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Jak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali – Marek Kuchci\u0144ski","og_description":"Polak W\u0119gier dwa bratanki. I do bitki z chorobami i do szklanki pe\u0142nej witamin. Przedziwne historie Kazimierza Funka i Alberta Szent-Gy\u00f6rgyi’ego s\u0105 aktualne do dzi\u015b, gdy musimy mierzy\u0107 si\u0119 z epidemi\u0105 nowego koronawirusa… Rola witamin jest cz\u0119sto umniejszana we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Skoro mamy nowoczesne leki, szczepionki, aparatur\u0119 medyczn\u0105, to czy jakie\u015b witaminy, o kt\u00f3rych nie […]","og_url":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/","og_site_name":"Marek Kuchci\u0144ski","article_published_time":"2020-04-22T15:17:26+00:00","article_modified_time":"2021-03-12T20:05:06+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":1365,"url":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/received_2748130705295654-scaled-1-scaled.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Marta Olejnik","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Marta Olejnik","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/"},"author":{"name":"Marta Olejnik","@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/#\/schema\/person\/bd3f15dee67fee76e83c8350d0154101"},"headline":"Jak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali","datePublished":"2020-04-22T15:17:26+00:00","dateModified":"2021-03-12T20:05:06+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/"},"wordCount":1414,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/received_2748130705295654-scaled-1-scaled.jpeg","articleSection":["Europa Karpat","Europa Karpat \u2013 dyskusja","Wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzynarodowa","Wydarzenia"],"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/","url":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/","name":"Jak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali – Marek Kuchci\u0144ski","isPartOf":{"@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/received_2748130705295654-scaled-1-scaled.jpeg","datePublished":"2020-04-22T15:17:26+00:00","dateModified":"2021-03-12T20:05:06+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/#primaryimage","url":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/received_2748130705295654-scaled-1-scaled.jpeg","contentUrl":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/received_2748130705295654-scaled-1-scaled.jpeg","width":2048,"height":1365},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wydarzenia\/jak-polak-z-wegrem-epidemie-powstrzymywali\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jak Polak z W\u0119grem epidemi\u0119 powstrzymywali"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/#website","url":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/","name":"Marek Kuchci\u0144ski","description":"Marek Kuchci\u0144ski","publisher":{"@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/#organization","name":"Marek Kuchci\u0144ski","url":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Marek.jpg","contentUrl":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Marek.jpg","width":1600,"height":971,"caption":"Marek Kuchci\u0144ski"},"image":{"@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/#\/schema\/person\/bd3f15dee67fee76e83c8350d0154101","name":"Marta Olejnik","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/24754edd6080383402e292374b406b553027d572e97d60e7aa89a6940e88659a?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/24754edd6080383402e292374b406b553027d572e97d60e7aa89a6940e88659a?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/24754edd6080383402e292374b406b553027d572e97d60e7aa89a6940e88659a?s=96&d=mm&r=g","caption":"Marta Olejnik"},"url":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/author\/marta\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19168"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22192,"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19168\/revisions\/22192"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19171"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marekkuchcinski.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}